Asya'dan Ayrupa'ya Yürüyüş

[SIZE=11]İstanbul Boğazı birçok kez geçilmiştir, ancak ilk geçiş tarihi M.Ö. 513 olarak bilinmektedir. Bu tarihte İskit seferine çıkan Pers Kralı I. Büyük Darius, ordusunu ve mühimmatını, sallarını yan yana dizdirerek bir yüzer köprüyle Asya’dan Avrupa’ya geçirir. İtalyan mimarı ve mühendisi Leonardo da Vinci’nin de boğaza bir köprü yapılması noktasında mimari bir proje hazırladığı söylenilir. Yine Osmanlı döneminde de çeşitli köprü yapımı projeleri gündeme gelmiş, ancak sadece kâğıt üzerinde kalmıştır. En belirgin çalışma olan I. Abdülhamit’in “Hamidiye Köprüsü” isimli projesi Marmara Denizi 80 – <st1:metricconverter productid="90 metre" w:st="on">90 metre[/SIZE] derinliğe ulaştığından kazık çakmanın imkânsızlığı nedeniyle uygulanamamıştır. Almanlar da boğaza köprü yapımı için sondaj çalışmalarına başlamış, ancak I. Dünya Savaşı’nın çıkmasıyla birlikte köprü çalışmaları başlamadan son bulmuştur.

<o:p></o:p>
[SIZE=11]Yakın tarihimizde ise 1931 yılında tanınmış işadamı Nuri Demirağ’ın özel köprü düşüncesi, Türk mühendisler ve Amerikalı uzmanlar tarafından projelendirilir. Dönemin iktidarı tarafından “Boğaza köprü olmaz, yıkılır” düşüncesiyle Demirağ’ın teklifi uygulamaya geçirilmemiştir. 1953 yılında Bayındırlık Bakanlığı, İstanbul Teknik Üniversitesi ve İstanbul Belediyesi temsilcilerinden oluşan bir komisyon kurulur. İstanbul’da otobüsle şehir içi yolcu taşımacılığı artmıştır. <o:p></o:p>[/SIZE]
[SIZE=11]İstanbul nüfusunun her yıl artmasıyla Asya ile Avrupa arasındaki trafiğin yoğunluğu, iki kıyıyı birbirine bağlayacak bir köprünün yapımını zorunlu hâle getirmiştir. Bu dönemlerde geçişler araba vapurlarıyla sağlanırdı. 1955’te Karayolları Genel Müdürlüğü, en uygun projeyi sunan “De Leuw and Carter” firmasına Boğaz Köprüsü ve çevre yolları projesini verir. Yapılacak olan asma köprü için en uygun yer olarak Beylerbeyi ile Ortaköy arasındaki kısım seçilir. Köprünün yapımı için “De Leuw and Carter” firmasıyla anlaşılsa da, sonrasında anlaşma iptal edilir. Elbette bu yıllarda ülkede yaşanan ihtilaller köprü yapımını geciktiren sebepler arasında yer alır. Köprü ihtiyacı iyice arttığından 1970’te Karayolları Genel Müdürlüğü, inşaat işini 127 milyon dolara Alman – İngiliz ortaklığındaki “Freeman Fox Company London” firmasına verir ve Boğaziçi Köprüsü’nün yapım çalışmaları 20 Şubat’ta başlatılır. 29 Ekim 1973 yılında Eski Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından açılışı yapılan köprü, bir cankurtaran gibi trafiğin imdadına yetişir. <o:p></o:p>[/SIZE]

[SIZE=11]Köprünün açıldığı gün halk o kadar yoğun bir ilgi gösterdi ki, onbinlerce kişi aynı anda köprünün üzerinde Asya’dan Avrupa yakasına doğru ve bir süre sonra da her iki yakaya doğru karşılıklı yürümeye başladı. Açılış şerefine araç yolundan da yayalara yürüme izni verilince, köprünün üzerinde yaya adımlarının çokluğu ve bu yoğunluğun homojen olarak köprünün tüm yüzeyine yayılması sonunda rezonans artışı had safhaya girerek, köprü salıncak gibi sallanmaya başladı. Gerçekten de lastik tekerlekli araçların geçişleri yerine onbinlerce adımın aynı anda zemine yaptığı darbesel etki, lastik tekerlekten çok daha fazla tehlikeye yol açar, salınım artmaya başlayınca da bunun durması oldukça zordur, hızla sallanan salıncağın uzun süre sonra yavaşlayarak durması gibi. <o:p></o:p>[/SIZE]
[SIZE=11]Köprüden ilk 24 saat içinde; 28 bin 126 motorlu araç köprüden geçti. Bu rakam; 402 araba vapurunun taşıyacağı araç adedine eşitti. Köprü 440 milyon liraya maloldu.<o:p></o:p>[/SIZE]
[SIZE=11]Köprüden yayalara geçiş; 2 Mayıs 1974’de verildi. Köprünün taşıyıcı ayaklarının dördünde de yayaları yukarıya taşıyan dev asansörler mevcuttu ve yayalar bunları kullanarak köprüye çıkarlar, yürüyerek karşıya geçince de, yine buradaki kulelerin asansörlerini kullanarak aşağıya inerlerdi. Ancak köprüden aşağıya atlayanların sayısının artması yüzünden birkaç yıl sonra yayalara yasak geldi ve bu yasak hâlâ uygulanmaktadır. <o:p></o:p>[/SIZE]
[SIZE=11]Boğaziçi Köprüsü açılışından bu yana gerek İstanbul, gerek Türkiye düzeyinde önemli etkiler yapmış, yeni boğaz geçişlerine gereksinim oluşturmuş ve bunun sonucu olarak da İstanbul boğazında ikinci bir köprü olan Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün yapımına zemin oluşturmuştur[/SIZE]